السيد حامد النقوي (مترجم: محبوب القلوب)
819
خلاصهء عبقات الانوار (حديث أنا مدينة العلم) (فارسى)
اضطرابى مىيابد . و گمان غالب بر اين ادّعاى باطل بدين علّت است كه سخن ترمذى در اين مقام درست فهميده نشده است و بيان مطلب از اين قرار است : ترمذى حديث « أنا دارالحكمة » را با اسنادش از شريك ، از سلمةبنكهيل ، از سويدبنغفلة ، از صنابحى ، از اميرالمؤمنين عليه السلام نقل كرده است ، سپس گويد : « بعضى اين حديث را از شريك روايت كردهاند ولى از صنابحى ياد نكردهاند . » مفاد اين سخن روايت كردن اين حديث توسّط بعضى از محدّثان از شريك ، از سلمةبنكهيل ، از سويدبنغفلة ، از اميرالمؤمنين عليه السلام مىباشد . پس هنگامى كه بغوى « صنابحى » را در روايت بعضى ديده و در روايت برخى ديگر نديده ، گمان برده كه اسنادش آشفتگى دارد ، و متوجّه نشده است كه هر دو اسناد صحيح است ، چون « سويدبنغفله » از راويان تابعى است كه از حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام بدون واسطه روايت كرده است ؛ بنابراين گاهى از حضرت عليه السلام بدون واسطه و گاهى با واسطه « صنابحى » نقل كرده است . پس هر دو روايت صحيح و متّصل است . و در يكى « صنابحى » به خاطر پيوستگى بيشتر اسنادها ذكر شده است . با توجّه به آنچه گفته شد ، بعضى پژوهشگران از بزرگان اهل سنّت به اين مطلب تصريح كردهاند . حافظ صلاحالدّين علايى گويد : « روايت كسى كه صنابحى را حذف كرده بر آن ايراد وارد نمىكند ، چون سويدبنغفلة از تابعىهاى مخضرم است و خلفاى چهارگانه را درك نموده و از آنان حديث شنيده است ، پس در اسنادش صنابحى براى پيوستگى بيشتر اسنادها نام برده شده است . » و فيروزآبادى گويد : « روايت كسى كه صنابحى را حذف كرده ، بر آن ايراد وارد نمىكند ؛ چون سويدبنغفله تابعى مخضرم است ، از ابوبكر و عمر و عثمان و على روايت كرده و از آنان شنيده است ، پس نام بردن از صنابحى به خاطر پيوستگى بيشتر اسنادها مىباشد . » و به فرض بپذيريم حذف صنابحى از اسناد غلط بوده است و سويدبنغفله حديث را نه از خودِ امام عليه السلام ، بلكه از صنابحى شنيده است ، اين امر باعث آشفتگى در اسناد نمىشود ، پس آنكه « صنابحى » را از اسناد حذف كرده ، خطا كرده است و